Introductionบทนำ
ประโยคที่พิมพ์ในแชทบางทีคมกว่าคำที่คุณจะพูด ถ้าคนคนนั้นนั่งอยู่ตรงข้าม ชื่อในแชทเป็นชื่อจริง รูปโปรไฟล์ก็ใช่ แต่สีหน้ากับจังหวะที่อีกฝ่ายจะชะงักไม่มีอยู่ในช่องพิมพ์
เรื่องนี้คนละเรื่องกับการรุมประณามต่อหน้าผู้ชม ฝูงคนที่ลงโทษคนหนึ่งในที่สาธารณะคืออีกเรื่องหนึ่ง บทความนี้คือคนคนเดียวที่พิมพ์ถึงคนที่รู้จัก ด้วยคำที่ตัวเองจะไม่ใช้ที่โต๊ะ
หัวข้อที่ 1 · No Faceเมื่อชื่อจริงยังมองไม่เห็นหน้า
John Suler เรียกการที่คนพูดหรือเปิดเผยตัวเองบนโลกออนไลน์แรงกว่าตอนอยู่ต่อหน้าว่า online disinhibition effect ด้านหนึ่งคนเล่าเรื่องส่วนตัวและความกลัวได้ง่ายขึ้น อีกด้านคือคำหยาบ คำวิจารณ์ที่คม และความโกรธที่ต่อหน้าจะถูกเก็บไว้ บทความนี้สนใจด้านของคำที่คมขึ้น
ปัจจัยหนึ่งคือการมองไม่เห็นกัน ในอีเมล แชท และข้อความสั้น คนอาจรู้ว่าอีกฝ่ายเป็นใคร แต่ยังมองไม่เห็นหน้าและไม่ได้ยินเสียง Suler ชี้ว่าแม้ตัวตนจะถูกเปิดไว้แล้ว การมองไม่เห็นตัวกันก็ยังทำให้คำหลุดได้ง่ายขึ้น เพราะคนพิมพ์ไม่ต้องเห็นคิ้วที่ขมวด ศีรษะที่ส่าย หรือถอนหายใจสั้นๆ ที่ปกติจะยับยั้งประโยคถัดไป
Noam Lapidot-Lefler และ Azy Barak ให้คน 142 คนจับคู่คุยเรื่องปัญหาผ่านแชท แล้วพบว่าในสามปัจจัยที่ทดลอง การไม่ได้สบตาเป็นตัวที่ผูกกับข้อความรุนแรงชัดที่สุด การปิดชื่อเพิ่มข้อความข่มขู่ได้บางส่วน และการไม่เห็นตัวอีกฝ่ายทำให้บรรยากาศติดลบได้บางส่วน แต่สายตาที่หายไปมีน้ำหนักกว่า การทดลองนั้นเป็นการคุยระหว่างคนที่ไม่รู้จักกันเรื่องสมมติ ตัวเลขจึงเป็นของห้องทดลองนั้น กลไกที่ห้องทดลองชี้ และที่แชทกับคนรู้จักก็มีเหมือนกัน คือการไม่มีสายตาในจังหวะที่กำลังพูด
หัวข้อที่ 2 · Leave Itเมื่อส่งแล้วไม่ต้องรับสีหน้าทันที
อีกปัจจัยที่ Suler อธิบายคือคำตอบที่ไม่มาในวินาทีเดียวกัน ต่อหน้า คนฟังขมวดคิ้ว คำถัดไปมักถูกดึงกลับเข้าหามาตรฐานของความสัมพันธ์นั้น ในแชท ช่วงว่างระหว่างการส่งกับการตอบยาวพอให้ประโยคที่สองและที่สามคมขึ้นได้อีก ก่อนที่อีกฝ่ายจะได้พิมพ์สักคำ
บางคนรู้สึกเหมือนวางข้อความไว้แล้วเดินออกจากห้อง คำที่แรงถูกส่งออกไป โดยที่คนส่งไม่ต้องอยู่ในจังหวะที่อีกฝ่ายอ่านเจอ ความโล่งนั้นทำให้ประโยคที่ปกติจะถูกกลืนกลับลงคอ ได้ออกไปทั้งก้อน
หัวข้อที่ 3 · In the Headเมื่ออีกฝ่ายกลายเป็นเสียงในหัว
เมื่อมีแต่ตัวอักษร อีกฝ่ายกลายเป็นเสียงที่คนอ่านใส่ให้เอง Suler อธิบายว่าคนอาจได้ยินข้อความนั้นด้วยเสียงของตัวเองที่กำลังโกรธ การโต้เถียงจึงดำเนินกับภาพของอีกฝ่ายที่ถูกเติมจากความคาดหวัง ไม่ใช่กับทุกคำที่เขากำลังพิมพ์อยู่จริง
บางคนรู้สึกว่าตัวบนแชทคือตัวจริงที่ถูกปล่อยออกมา Suler มองว่าประโยคที่โผล่มาคือการสลับชุดของความรู้สึก เมื่อห้องเปลี่ยนจากโต๊ะเป็นช่องพิมพ์ ชุดที่คมกว่าได้ขึ้นมาข้างหน้า คำนั้นยังเป็นคำของคนพิมพ์ และบุคลิกของแต่ละคนมีผลว่าจะหลุดไปไกลแค่ไหน ห้องแชทไม่ได้ทำให้ทุกคนพิมพ์แรงเท่ากัน
หัวข้อที่ 4 · Across the Tableพิมพ์ให้ใกล้คำที่พูดต่อหน้า
การเลิกใช้แชทไม่จำเป็น เรื่องที่ควรพูดตรงๆ ยังมี ลองทำสามอย่างนี้ก่อนนิ้วจะกดส่งประโยคที่คม
-
See the Face (เห็นหน้าก่อนส่ง)
ก่อนกดส่ง ให้นึกหน้าคนนั้นราวกับเขานั่งอยู่ตรงข้าม ถ้าประโยคนี้ทำให้คุณหลบตาที่โต๊ะ ให้เขียนใหม่ สายตาที่หายไปจากแชท เอากลับมาในความคิดได้หนึ่งวินาที
-
Stay for the Reply (อยู่กับจังหวะที่เขาจะอ่าน)
อย่าส่งประโยคที่แรงที่สุดแล้วออกจากแชททันที ให้อยู่กับความรู้สึกว่าอีกฝ่ายกำลังจะอ่าน หนึ่งช่วงสั้นๆ พอให้คำที่คมเกินถูกแก้ได้ ก่อนที่มันจะไปถึงเขาทั้งก้อน
-
Use Your Voice (ใช้คำที่พูดออกเสียงได้)
อ่านประโยคนั้นราวกับกำลังพูดกับเขา ถ้าคำนั้นออกจากปากที่โต๊ะไม่ได้ ให้เปลี่ยนเป็นคำที่ออกได้ ความตรงของเรื่องยังอยู่ได้ โดยให้เสียงนั้นเป็นเสียงที่คุณใช้กับเขาอยู่แล้ว
Conclusionบทสรุป
คำในแชทเดินทางไปถึงคนจริง ด้วยน้ำเสียงที่เขาต้องเดาเอง การเห็นหน้าก่อนส่ง คือการให้ประโยคนั้นใกล้คำที่คุณจะพูดถ้าเขานั่งอยู่ตรงหน้า
ลองทำแบบทดสอบด้านล่าง เพื่อสำรวจว่าคุณกำลังพิมพ์ใกล้คำพูด หรือกำลังให้ช่องพิมพ์เรียกคำที่คมกว่าออกมา
คุณพูดในแชทรุนแรงกว่าพูดต่อหน้าแค่ไหน?
แบบทดสอบ 5 ข้อ ใช้เวลาไม่ถึง 1 นาที พร้อมคำอธิบายผลและคำแนะนำ ผลลัพธ์เก็บอยู่บนเครื่องคุณเท่านั้น
อ่านเพิ่มเติม
- Suler, J. (2004). The online disinhibition effect. CyberPsychology & Behavior, 7(3), 321–326.
- Lapidot-Lefler, N., & Barak, A. (2012). Effects of anonymity, invisibility, and lack of eye-contact on toxic online disinhibition. Computers in Human Behavior, 28(2), 434–443.
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรักษา หากคุณรู้สึกเครียด วิตกกังวล หรือทุกข์ใจจนกระทบชีวิตประจำวัน สามารถโทรปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 หรือพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตได้ การระบุหมายเลขนี้เป็นการชี้ทางเท่านั้น ไม่ได้หมายความว่าหน่วยงานเจ้าของสายด่วนรับรองเนื้อหาของเว็บ